<hr /> <p style="text-align: center;"><span style="font-family:Verdana,Geneva,sans-serifTahoma;"><em>Zadanie </em></span><span style="font-family:Verdana,Geneva,sans-serifTahoma;"><em>Powstań! Konserwacja i remont Pomika Powstańca Śląskiego<br /> w Chorzowie połączone z edukacją społeczną na rzecz pamięci historycznej. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury - państwowego funduszu celowego.</em></span></p> <p class="image-align-center"><img alt="" height="200" src="https://chorzow.eu/download/cmVzb3VyY2VzL2ZpbGVzLzE4L2xvZ29fTUtpRE5fXzlfXzY4YjkzOWMwYjliZTEucG5n" width="711" /></p> <hr /> <h1 style="text-align:justify; margin:12pt 0cm 6pt"> </h1> <p><span style="font-size:16px;">Na terenie Chorzowa znajduje się wiele obiektów memoratywnych upamiętniających ważne dla naszego miasta wydarzenia historyczne, postacie oraz miejsca. Większość z nich jest związana z powstaniami śląskim z lat oraz z II wojną światową. Najczęściej mają one formę pomników i tablic pamiątkowych, ale są to także liczne nagrobki osób związanych z tymi wydarzeniami. W okresie międzywojennym powstało wiele trwałych upamiętnień trzech śląskich powstańczych zrywów, a zwłaszcza trzeciego, które doprowadziło, mimo niekorzystnego wyniku plebiscytu z marca 1921 r. do przyłączenia do Polski znacznej części Górnego Śląska, w tym ważnych obszarów przemysłowych. Aby godnie upamiętnić te wydarzenia już w 1927 r. na placu przy budynku Poczty Głównej (w miejscu dzisiejszej fontanny) i słynnych schodów prowadzących na wiadukt w kierunku huty „Królewska”, stanął Pomnik Powstańca Śląskiego, symbolizujący walkę i ciężką pracę ludu śląskiego, dążącego do przyłączenia Górnego Śląska do Polski. Projektantem monumentu odsłoniętego uroczyście 2 października 1927 r. w obecności ówczesnego prezydenta RP Ignacego Mościckiego był krakowski artysta rzeźbiarz Stefan Zbigniewicz, a wykonawcą rzeźbiarz Wincenty Chorembalski z Zawichostu. Pomnik przedstawiał powstańca – muskularnego hutnika, do pasa obnażonego, mającego twarz Juliusza Ligonia, poety – kowala pracującego w hucie Królewska, ubranego w duży skórzany fartuch hutniczy. W lewej ręce trzymał młot kowalski, wsparty na kowadle zaś w prawej uniesiony lekko miecz skierowany w kierunku niemieckiego wówczas Bytomia. Niestety pomnik został zniszczony we wrześniu 1939 r. Po wojnie w 1946 r. na zachowanym pustym cokole ustawiono tzw. statuę Orła Białego ku czci wszystkich poległych powstańców. Stała ona w tym miejscu do początków lat 70. ubiegłego wieku. Wówczas podjęto decyzję o rekonstrukcji przedwojennego monumentu, lecz wybrano dla niej inną lokalizację na placu obok dawnej Hali Targowej z 1905 r., zabudowań rzeźni z 1901 r. i miejskiego targowiska na dzisiejszym Placu Powstańców Śląskich. Miejskie targowisko w latach 60-tych XX w. przeniesiono na ul. Barską, a hali targowej nadano nowy socrealistyczny kostium architektoniczny. Nowy pomnik przy zachowaniu zasadniczych cech pierwotnego założenia zrekonstruowany został przez chorzowskich artystów rzeźbiarzy: Henryka Goraja i Tadeusza Ślimakowskiego. Założenie architektoniczne placu z sześcioma pylonami (2 x po 3) symbolizującymi trzy zrywy powstańcze, usytuowanymi wokół pomnika wykonane zostało wg projektu prof. Adama Lisika. Sam brązowy odlew pomnika wysoki na 4,70 m i wadze 3,8 tony ponownie jak ten przedwojenny również ma twarz Juliusza Ligonia. Odlana w Gliwickich Zakładach Urządzeń Technicznych postać stanęła na granitowym postumencie o wysokości 3,5 m ustawionym w centralnym punkcie placu. Tym razem postać powstańca – hutnika twarz ma skierowaną w kierunku huty, w której Ligoń pracował, a trzymany w prawej ręce miecz jest opuszczony i oparty o jego nogę. Zmiana układu miecza uświadamia nam, że rezultaty walki powstańczej zostały w pełni zrealizowane. Uroczyste odsłonięcie bodaj największego w mieście pomnika miało miejsce 1 września 1971 r. w 32. rocznicę agresji Niemiec na Polskę oraz 50. rocznicę wybuchu III powstania śląskiego. Od tego momentu jeden z największych placów i pomników w mieście stał się główną areną wielu wydarzeń patriotyczno-politycznych i rocznicowych. Przy okazji odsłonięcia pomnika Społeczny Komitet Upiększania Miasta w Chorzowie zlecił wykonanie pamiątkowych statuetek, odlewanych tabliczek z wizerunkiem pomnika oraz okolicznościowych przypinek. Niestety długoletnia eksploatacja tego miejsca, jak i prace związane z przebudową węzła komunikacyjnego przy ul. Katowickiej, Krakusa, Metalowców i 3 Maja spowodowały potrzebę renowacji samego pomnika, jak i jego otoczenia. <br /> <br /> Warto w tym miejscu wspomnieć, że jeszcze przed scaleniem i powstaniem miasta Chorzów w 1934 r. na terenie gminy wiejskiej Chorzów na Placu św. Jana nieopodal dzisiejszej Szkoły Podstawowej nr 24 im. Powstańców Śląskich stał od 1928 r. pomnik poświęcony powstańcom, a zniszczony w 1939 r. To właśnie na terenie Chorzowa Starego mamy największą ilość powstańczych mogił, a budynek szkoły był miejscem spotkań Polskiej Organizacji Wojskowej z działaczami polskiego Komitetu Plebiscytowego. Organizowano w niej również oddziały powstańcze oraz gromadzono broń i amunicję.<br /> <br /> Również na terenie dawnej gminy robotniczej Nowe Hajduki na skwerze pomiędzy ulicami Dąbrowskiego i Omańkowskiej stała mała tablica pamiątkowa upamiętniająca przyłączenie Górnego Śląska do Polski. Również i ona zniszczona została we wrześniu 1939 r.<br /> <br /> Druga liczna grupa upamiętnień dotyczy wydarzeń i ofiar z czasów II wojny światowej. Do nich należą m.in. pomniki na cmentarzach parafialnych św. Jadwigi Śląskiej, Ducha Świętego, a także Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Marii Magdaleny. W okresie międzywojennym Chorzów uznano za miasto szczególnie zagrożone w przypadku wybuchu wojny. Z tego powodu od 1922 r., aż do wybuchu wojny w 1939 r. w mieście stacjonował 75. Pułk Piechoty, dla którego w 1934 r. oddano do użytku nowe koszary. Rozpoczęcie niemieckiej agresji na Polskę 1 września 1939 r. nie spowodowała regularnych walk wojska na terenie Chorzowa. Nie spowodowała ona również żadnych większych strat materialnych, ale nie obyło się bez strat ludzkich. W obronie miasta stanęły wówczas oddziały samoobrony powstańczej, młodzież oraz harcerze. Ocenia się, że we wrześniu 1939 r. zginęło w walkach i późniejszych egzekucjach co najmniej 49 chorzowian. Czasy okupacji niemieckiej  i wojny pochłonęły dalsze ofiary, w tym wielu mieszkańców naszego miasta.</span></p> <p> </p> <p><span style="font-size:16px;"><img alt="" height="976" src="https://chorzow.eu/download/cmVzb3VyY2VzL2ZpbGVzLzYxL1pyenV0X2VrcmFudV8yMDI1LTExLTI4XzA3NTE1N182OTI5NDc2M2Q3ZTNmLnBuZw%3D%3D" width="442" /></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><img alt="" height="407" src="https://chorzow.eu/download/cmVzb3VyY2VzL2ZpbGVzLzYxL1BvbW5pa19Qb3dzdGFfX2NhX3ByenlfcG9jemNpZV9fMl9fNjkyNmRiZWVjZTM3ZC5qcGc%3D" width="640" /></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><img alt="" height="504" src="https://chorzow.eu/download/cmVzb3VyY2VzL2ZpbGVzLzYxL1BvbW5pa19Qb3dzdGFfX2NhX3ByenlfcG9jemNpZV9fMV9fNjkyNmRiZTkxZTA4Yi5qcGc%3D" width="800" /></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><img alt="" height="590" src="https://chorzow.eu/download/cmVzb3VyY2VzL2ZpbGVzLzYxL0Rhd25hX0hhbGFfdGFyZ293YV9fM19fNjkyNmRiYzRhNGNjOS5qcGc%3D" width="933" /></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><img alt="" height="401" src="https://chorzow.eu/download/cmVzb3VyY2VzL2ZpbGVzLzYxL0Rhd25hX0hhbGFfdGFyZ293YV9fMl9fNjkyNmRiYjQ4ZTA3MC5qcGc%3D" width="640" /></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><img alt="" height="557" src="https://chorzow.eu/download/cmVzb3VyY2VzL2ZpbGVzLzYxL3Rhcmdvd2lza29fcHJ6ZWRfemFidWRvd19fX1J6ZV9fbmlfTWllanNraWVqX18yX182OTI2ZGMyYjA3NjBhLmpwZw%3D%3D" width="907" /></span></p> <p><img alt="" height="508" src="https://chorzow.eu/download/cmVzb3VyY2VzL2ZpbGVzLzYxL1BvbW5pa19TdGF0dWFfT3JfX2FfQmlhX19lZ29fcHJ6ZWRfcG9jenRfX19fMV9fNjkyNmRiZmRkMjhjYy5qcGc%3D" width="800" /></p> <p><img alt="" height="435" src="https://chorzow.eu/download/cmVzb3VyY2VzL2ZpbGVzLzYxL1BvbW5pa19TdGF0dWFfT3JfX2FfQmlhX19lZ29fcHJ6ZWRfcG9jenRfX19fMl9fNjkyNmRjMDZhYWQxNC5KUEc%3D" width="317" /></p> <p><img alt="" height="1080" src="https://chorzow.eu/download/cmVzb3VyY2VzL2ZpbGVzLzYxL1BvbW5pa19Qb3dzdGFfX2NfX3dfX19sX19za2ljaF9DaG9yel9fd19TdGFyeV8xXzY5MjZkYmY2NmUwMTIuanBn" width="737" /></p> <p><img alt="" height="736" src="https://chorzow.eu/download/cmVzb3VyY2VzL2ZpbGVzLzYxL1BsYWNfcHJ6ZWRfaGFsX19fdGFyZ293X19fNjkyNmRiZTBjNjdiNi5qcGc%3D" width="542" /></p> <p><img alt="" height="1031" src="https://chorzow.eu/download/cmVzb3VyY2VzL2ZpbGVzLzYxL1BsYWNfUG93c3RhX19jX193X19fbF9fc2tpY2hfbGF0YV82MC10ZV9fMV9fNjkyNmRiZDQyMmRmYy5qcGc%3D" width="1668" /></p> <p><img alt="" height="636" src="https://chorzow.eu/download/cmVzb3VyY2VzL2ZpbGVzLzYxL1BsYWNfUG93c3RhX19jX193X19fbF9fc2tpY2hfbGF0YV82MC10ZV9fMl9fNjkyNmRiZGFmMzk3ZC5qcGc%3D" width="900" /></p> <p><img alt="" height="1080" src="https://chorzow.eu/download/cmVzb3VyY2VzL2ZpbGVzLzYxL1N0YXR1ZXRrYV9wb21uaWthXzFfNjkyNmRjMTVhYTYxNy5qcGc%3D" width="665" /></p> <p><img alt="" height="316" src="https://chorzow.eu/download/cmVzb3VyY2VzL2ZpbGVzLzYxL1ByenlwaW5rYV9Qb21uaWtfUG93c3RhX19jYV82OTI2ZGMwZGMyM2QxLnBuZw%3D%3D" width="219" /></p>2025-11-28 07:57:372025-11-28 07:57:37