75 Pułku Piechoty
75 Pułku Piechoty – ulica w dzielnicy Chorzów II – biegnie od zbiegu ul. ks. K. Szwedy, ul. Śląskiej i ul. Żołnierzy Września dochodząc do ul. Raciborskiej i Rozbarskiej. Nazwa nawiązuje do utworzonego 75 Pułku Piechoty, którego historia sięga okresu międzywojennego ubiegłego wieku, kiedy to 4 II 1919 roku utworzony został wpierw 7 Batalion Strzelców a następnie 12 V 1919 roku Pierwszy Pułk Strzelców Bytomskich składający się większości z żołnierzy Górnoślązaków. Później utworzono 167 Pułk Piechoty, z którego wyszedł królewskohucki 75 Pułk Piechoty. Wszedł on w skład 7. Dywizji Piechoty, która strzegła granic państwa między Wieruszowem a Praszką. Przysięga wojskowa żołnierzy Pułku odbyła się 3 VIII 1919 roku na wieluńskim rynku, natomiast swój chrzest bojowy Pułk przeszedł w walkach w wojnie z Rosją, kiedy to 2 VI 1920 roku zdobył wieś Rybczany. Później część żołnierzy Pułku brało udział w Powstaniach Śląskich zasilając między innymi szeregi Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. 14 V 1922 roku na poligonie w Biedrusku Pułk otrzymał z rąk marszałka Józefa Piłsudskiego swój sztandar i oficjalną nazwę 75 Pułku Piechoty. Pułk 23 VI 1922 wkroczył na czele z gen. Stanisławem Szeptyckim do Królewskiej Huty witany uroczyście przez mieszkańców miasta na ulicy Wolności przy bramie triumfalnej. Dla upamiętnienia 15. rocznicy istnienia pułku oraz waleczności poległych żołnierzy zwłaszcza w bitwach pod Rybczanami, Filipowem i Postawami w czerwcu i lipcu 1920 roku w wojnie z Rosją postanowiono wybudować pomnik powołując w tym celu Komitet Organizacyjny budowy pomnika, którego przewodniczącym został Wincenty Spaltenstein. Budowę monumentu rozpoczęto w kwietniu 1934 roku. Autorem projektu był krakowski architekt T. Gruszczyński zaś fundatorem było społeczeństwo śląskie. Żelazna konstrukcja w kształcie wysokiego na 15 metrów wbitego w ziemię miecza wykonana została w Hucie Królewskiej, natomiast 5 metrową rękojeść miecza w kształcie postaci młodzieńca tzw. Bytomiaka - Ślązaka opartego na kole zębatym i trzymającego w ręku miecz symbol siły i gotowości obrony ojczyzny wykonał artysta rzeźbiarz Jan Muszkiet z Krakowa. W podstawie pomnika zostały złożone urny z ziemią przywiezioną z miejsc walk znaczonych krwią żołnierzy pułku. Odsłonięcie i poświęcenie pomnika oraz nowo wybudowanych koszar nastąpiło w święto pułku 2 VI 1934 roku. W uroczystości poświęcenia, którą poprzedziła uroczysta msza polowa pod przewodnictwem biskupa polowego Wojska Polskiego ks. Józefa Gawliny z wygłoszonym kazaniem ks. Jana Brandysa wzięli udział m.in. przedstawiciele Prezydenta RP, gen. Aleksander Jerzy Narbut-Łuczyński, gen. Józef Ludwik Zając, wicewojewoda 153 śląski T. Saloni, oficerowie sztabu generalnego, władze miasta na czele z burmistrzem Wincentym Spaltensteinem oraz społeczeństwo Królewskiej Huty. Trzy lata później 2 czerwca 1937 roku odsłonięta została na budynku koszar przy wejściu głównym granitowa płyta z brązową tablicą pamiątkową poświęconą żołnierzom poległym w wojnie polsko – bolszewickiej 1918 - 1920 oraz poległym w powstaniu wolnego Śląska. Tablica, jak i postać młodzieńca została zniszczona wraz z wkroczeniem do Chorzowa wojsk niemieckich w 1939 roku. 15 II 1999 roku powołano „Komitet Honorowy Fundacji Tablicy Pamiątkowej i Odrestaurowania Pomnika Poległych Żołnierzy 75 Pułku Piechoty”, którego głównym celem było ufundowanie oraz odrestaurowanie pomnika i tablicy pamiątkowej. Do rekonstrukcji pomnika wybrana została poznańska firma artysty rzeźbiarza Roberta Sobocińskiego. Ceremonia rekonstrukcyjna wraz z odsłonięciem monumentu nastąpiła w dzień Święta Pułku oraz 80. rocznicy Bitwy Warszawskiej 2 VI 2000 roku przy udziale przedstawicieli Prezydenta RP, Wojska Polskiego, władz miasta, duchowieństwa z biskupem Gerardem Bernackim oraz społeczeństwa miasta. W czasie uroczystości w podstawę pomnika wmurowano urny z ziemią pochodzącą z mogił żołnierzy pułku poległych w okresie Wojny Obronnej 1939 roku. Warto zobaczyć: Zespół zabudowy wojskowej – dawny kompleks budynków koszarowych wzniesiono w latach 1932–1934 wg projektu inż. Witolda Czeczotta–Daniłowicza w stylu modernistycznym. Uroczyste jego oddanie użytku i poświęcenie nastąpiło w dniu święta pułkowego 2 VI 1934 r. Odsłonięto wówczas wspomniany powyżej pomnik poległych żołnierzy 75 Pułku Piechoty zwany potocznie „Pomnikiem Bytomiaka”. Pierwotnie obiekty przeznaczone były dla dowództwa stacjonującego w Chorzowie 75 Pułku Piechoty i II batalionu. Ponadto stacjonowały tutaj m.in. służby zwiadu konnego i pododdziały przeciw pancerne. Pod koniec 1939 r. w obiekcie tym stacjonowały niemieckie oddziały policji tzw. Schutzpolizei. Po II wojnie światowej obiekty były siedzibą różnych formacji Ludowego Wojska Polskiego m.in. piechoty i wojsk radiotechnicznych. Od 1996 r. przeniesiono tutaj z ul. H. Dąbrowskiego Wojskową Komendę Uzupełnień, która dzisiaj zajmuje pomieszczenia dawnego sztabu wojskowego z charakterystyczną bramą wjazdową. Obecnie większość zabudowań koszarowych wyburzono. Dwa największe obiekty będące dawnymi żołnierskimi kwaterami przekazano Uniwersytetowi Śląskiemu. W jednym (budynek od ul. 75 Pułku Piechoty) mieści Szkoła Zarządzania i archiwum uniwersyteckie, natomiast drugi jest akademickim kampusem. Warto w tym miejscu wspomnieć, że na terenie byłych koszar działa nowoczesne funkcjonalne centrum naukowo – dydaktyczne pod nazwą Śląskie Międzyuczelniane Centrum Edukacji i Badań Interdyscyplinarnych.
