Omańkowskiej Janiny
Omańkowskiej Janiny – ulica w dzielnicy Chorzów Centrum. Jest prostopadłą do ul. H. Dąbrowskiego łącząc ją z ul. Wolności. Omańkowska Janina – (12 VI 1859 Srebrniki na Pomorzu – 24 VIII 1927 Królewska Huta) – nauczycielka, posłanka na Sejm Śląski, pisarka – autorka książek dla dzieci, redaktorka i publicystka, działaczka społeczno – narodowa w Wielkopolsce i na Górnym Śląsku. Jako nauczycielka prowadziła tajne nauczanie dzieci pisania i czytania w języku polskim za co była inwigilowana i więziona przez władze pruskie. Była organizatorką narodowo – chrześcijańskiego ruchu kobiecego przyczyniając się do połączenia kilku kółek kobiecych w Związek Towarzystw Kobiecych, który w 1920 r. nazwano Związek Towarzystw Polek. Przeprowadzając się na Górny Śląsk w 1903 r. zamieszkała w Bytomiu, a od 1922 r. w Królewskiej Hucie. Brała czynny udział w pracach Polskiego Komitetu Plebiscytowego, a podczas III powstania śląskiego organizowała przy pomocy kobiet z jej organizacji pomoc medyczną, kurierską i aprowizacyjną dla oddziałów powstańczych i ich rodzin, którym udzielała wsparcie materialne. W swej pracy społeczno – narodowej wykorzystywała swoje zdolności dziennikarskie i publicystyczne pisząc artykuły, odezwy w wielu czasopismach 134 tego okresu m.in. Gońcem Wielkopolskim, Gwiazdą, Głosem Śląskim oraz Katolikiem. Nie stroniła również od wygłaszania odczytów, pogawędek i prelekcji zwłaszcza dla dzieci i kobiet, gdzie kładła nacisk na zagadnienia związane z historią Polski, utwory polskich pisarzy zwłaszcza Marii Konopnickiej, Adama Mickiewicza, czy Teofila Lenartowicza. W wyborach do Sejmu Śląskiego z 24 IX 1922 r. otrzymała mandat posłanki. Była pierwszą kobietą na Śląsku, która otrzymała Krzyż Kawalerski Orderu Polonia Restituta oraz wyróżnienie odznaką gen. Józefa Hallera „Za służbę narodową”. Pochowana w Chorzowie na cmentarzu parafialnym św. Jadwigi Śląskiej. Warto zobaczyć: Dawny budynek szkolny – wzniesiony w 1890 r. w stylu historycznym, założony na rzucie asymetrycznej litery „T” z ryzalitem od strony ul. Omańkowskiej. Jest murowany z cegły, nietynkowany, z dwoma kondygnacjami na podpiwniczeniu, z użytkowym poddaszem. Nakryty wysokim dachem. Fasada budynku dziesięcioosiowa z ryzalitem zwieńczonym trójkątnym szczytem. Od strony ul. Powstańców jest ośmioosiowa również zakończona trójkątnym szczytem. Przez długie lata działała w tym budynku szkoła powszechna, a później Szkoła Podstawowa nr 16. Dawny budynek szkolny – wzniesiony w 1900 r., w stylu historycznym, murowany z cegły i nietynkowany, dwukondygnacyjny, a w części środkowej trójkondygnacyjny, podpiwniczony. Założony na planie wydłużonego prostokąta z nieznacznie wysuniętym ryzalitem na osi poprzecznej zwieńczony trójkątnym szczytem. Przykryty jest wysokim dwuspadowym dachem. W latach 1930 – 1931 budynek przebudowano. Pierwotnie była to szkoła ewangelicka, a później działała Szkoła Podstawowa nr 8.
