Kalidego Theodra
Kalidego Theodra – ulica w dzielnicy Chorzów II, równoległa do ul. Katowickiej i biegnąca od ul. 3 Maja łącząc się z ul. R. Traugutta, ul. J. Ficka, ul. ks. N. Bonczyka i ul. P. Niedurnego. Przecina się natomiast z ul. Pudlerską, ul. Krzyżową, ul. Polną. Ulica w przeważającej części ze zwartą zabudową starych kamienic czynszowych z końca XIX i początku XX wieku. W jej początkowej części mamy jedne z najstarszych budynków dawnej kolonii Królewska. Ulica nosiła również nazwy Ogrodowa i Rogowskiego. Kalide Theodor Erdmann – (8 II 1801 Królewska Huta, dzisiejszy Chorzów – 23 VIII 1863 Gliwice) - syn inspektora (faktora) hutniczego Johanna Gottlieba Kalide i jego żony Charlotte Wilhelmine z domu Beck z Świerklańca. Do 1816 r. mieszkał w Królewskiej Hucie w domu przy dzisiejszej ulicy nazwanej jego imieniem. Po ukończeniu tzw. szkoły brackiej w Chorzowie przenosi się do Gliwic do mieszkania starszego brata Wilhelma i kontynuuje naukę w gliwickim gimnazjum. Szybko jednak rezygnuje z nauki w gimnazjum kierując swoje zainteresowania w kierunku rzeźby i odlewnictwa. W roku 1817 zatrudnia się, jako uczeń (elew) modelarstwa w gliwickiej hucie, gdzie pod okiem mistrza Friedricha Wilhelma Ludwiga Beyerhausa rozwija swój rzeźbiarski talent. Na Górnym Śląsku Kalide pozostaje do 1819 roku. W tym samy roku 25 marca przenosi się do Berlina, gdzie podejmuje dalszą naukę u Wilhelma Augusta Stilarskyego a później w pracowni Akademii Sztuk Pięknych prowadzonej przez Johanna Gottfrieda Schodowa. W 1821 roku przeniesiony zostaje, jako stypendysta Wyższego Urzędu Górniczego do pracowni Christiana Daniela Raucha, gdzie tworzy modele i statuetki do przyszłych dzieł. W roku 1831 mianowany został „artystą rzeźbiarzem akademickim” w dziedzinie rzeźbiarstwa i cyzelowania. W latach 1831 – 1856 posiadał w Berlinie swoją pracownię rzeźby, jednakże jego związki z Gliwicami były tak silne, że powraca na Górny Śląsk gdzie pracuje aż do śmierci. Zmarł 23 VIII 1863 r. został pochowany na gliwickim cmentarzu hutniczym założonym w 1808 roku specjalnie dla pracowników huty. W trakcie swej pracy artystycznej wykonywał wiele metalowych i gipsowych modeli, z których można było wykonać formy odlewnicze przyszłych monumentalnych rzeźb artysty. Do najważniejszych należą przede wszystkim słynne rzeźby odpoczywającego i śpiącego lwa, czy nagrodzona na światowej wystawie w Londynie w 1851 roku rzeźba „Chłopca z łabędziem”, zaprojektowana przez Kalidego w 1833 roku. Kalide był również twórcą popularnej rzeźby „Dziewczyny z lirą” oraz znajdującej się od 1878 roku w Galerii Narodowej w Berlinie marmurowej rzeźby „Bachantka na panterze”. Natomiast w kościele parafialnym pw. Krzyża Świętego w Miechowicach (dzielnica Bytomia) znajduje się wykonana z kararyjskiego marmuru „Madonna z Dzieciątkiem”. Z dzieł pomnikowych Kalidego realizacji doczekały się jedynie dwie jego prace. Zaprojektowany w formie obelisku pomnik Franza von Winklera odsłonięty w 1852 roku w Katowicach oraz pomnik Fridricha Wilhelma von Redena odsłonięty w 1853 roku na wzgórzu Redena. Na domu urodzenia Theodora Kalide już 8 II 1886 roku umieszczono odsłoniętą w 85. rocznicę urodzin rzeźbiarza tablicę pamiątkową, która została prawdopodobnie usunięta w 1945 roku. 75 Obecnie na budynku przy ul. Kalidego 1 od strony ul. 3 Maja wmurowano 23 VIII 1993 roku zinicjatywy Stowarzyszenie Miłośników Chorzowa im. J. Ligonia z okazji 130. rocznicy śmierci artysty nową tablicę. Dom ten wpisany do rejestru zabytków woj. śląskiego. Warto zobaczyć: Pierwotna zabudowa kolonii Królewska Huta - budynki osady, a także dom w którym urodził się T. Kalide wznoszono wraz z rozwojem huty nazywanej „Królewska” już od maja 1798 roku i nawiązują one swą architekturą do wzorów wiejskich. Były to budynki murowane, ceglane, częściowo podpiwniczone na planie prostokąta o wymiarach 13 x 9 metrów. Posiadały dwie kondygnacje a w ich skład wchodziły 3 izby i dwie komory na parterze oraz 2 izby i dwie komórki na poddaszu. Wejście i sień znajdowały się na osi budynku. Za nimi znajdowały się małe ogrody z zabudowaniami gospodarczymi. Pierwotnie przeznaczone były dla dwóch rodzi urzędników huty. Obecnie zachowanych zostało zaledwie cztery budynki. Wpierw powstało osiem takich domów, ale już w 1802 r. było ich już 18, a w 1812 r. już 27 budynków.
