Kazimierza Wielkiego
Kazimierza Wielkiego – ulica w dzielnicy Centrum (Śródmieście). Istniała już w początkach XX wieku. Nazwa nadana w 1922 r. Dawniej nazywana Schimmelpfennigstrasse. Ulica niewątpliwie związana z chorzowską gminą żydowską, która przy niej miała dwie najważniejsze dla siebie obiekty: Synagogę oraz Dom modlitwy. Nazwa ulicy nawiązuje do krakowskiej gminy żydowskiej założonej i założonej przez Króla Kazimierza Wielkiego w XIII wieku osobnego miasta, obecnej dzielnicy Kazimierz w Krakowie). Kazimierz III Wielki – (30 IV 1310 Kowale – 5 XI 1370 Kraków) – syn Władysława Łokietka, król polski od 1333 r., ostatni z dynastii Piastów. Wspierał rozwój polskich miast, dokonał 85 gospodarczego i militarnego umocnienia państwa (za jego czasów powstało ok. 50 zamków obronnych). Prowadził akcję zjednoczenia ziem polskich. Przeprowadził kodyfikację prawa. W 1364 r. założył w Krakowie, pierwszy polski uniwersytet. Warto zobaczyć: Kamienica przy nr 2 – stojąca w zabudowie zwartej pierzei kamienic mieszczańskich wzniesiona w 1905 r. wg projektu Franza Jaunischa, w stylu secesyjnym. Wykonana w tradycyjnej technice z cegły, tynkowana i malowana na gładko. Posiada trzy kondygnacje oraz część usługową w parterze. Budynek dawnej szkoły żydowskiej przy nr 6 – będący zarazem Domem modlitwy powstał w 1892 r. W istniejącym do dzisiaj budynku znajdował się dodatkowo mykwa – rytualna łaźnia, rytualna ubojnia znajdująca się od strony podwórza, szkoła wyznaniowa od 1909 r., sala posiedzeń zarządu gminy oraz piekarnia macy. Obecnie w budynku tym mieści się Powiatowa Stacja Sanitarno – Epidemiologiczna. Warto w tym miejscu wspomnieć o żydowskiej synagodze wzniesionej już na terenie miasta Królewska Huta w latach 1874-1875. Była to świątynia wybudowana w modnym wówczas stylu wschodnim, mauretańskim, jako budynek wolnostojący w samym centrum tworzącego się śródmieścia przy głównej ulicy miasta wówczas Keiserstrasse (obecnie ulica Wolności), tam gdzie dzisiaj stoi restauracja i dom handlowy oraz ulicą Dworcową oraz obecną ulicą Kazimierza Wielkiego. Wzniesiona została na planie prostokąta o wymiarach 20,72 x 32,63 metra na umownej osi wschód-zachód, z tym że wejście główne do budynku znajdowało się od strony ul. Kazimierza Wielkiego. We wnętrzu wyodrębniona była duża sala główna o rzucie kwadratu z bokami 18,83 metra, gdzie ustawione były ławki dla 402 mężczyzn. Kobiety zgodnie z tradycją zajmowały oddzielne miejsca, które w przypadku chorzowskiej synagogi umieszczone były na specjalnie wykonanych galeriach – emporach, do których prowadziły oddzielne dwa wejścia. Ściany i fundamenty synagogi wzniesiono z cegły a wszystkie widoczne elementy konstrukcyjne wewnątrz oraz masywne ramy okien wykonane zostały z żeliwa, co pozwoliło na uzyskanie żądanego efektu wystroju wschodniej ornamentyki świątyni. Więźba dachowa i sufit wykonane były z drewna. Po wschodniej stronie sali głównej tzw. ściany frontowej od strony ul. Wolności znajdował się monumentalny zespół Arki (arar ha-kadesz), absyda, która ozdobiona była żeliwnymi balustradami. Na środku zaś stała bima, czyli podium - miejsce gdzie odczytywało się fragmenty świętych ksiąg – Tory. Była umieszczana często pod ozdobnym baldachimem, który również mógł być wykonany z ozdobnych elementów żeliwnych oraz miejsce z pulpitem dla kantora. Były również osobne miejsca dla starszych gminy
