Kościuszki Tadeusza
Kościuszki Tadeusza – ulica w dzielnicy Chorzów Centrum i Chorzów Stary. Biegnie od Placu Hutników łącząc się z ul. Siemianowicką. Powołana do życia w 1956 r. Na odcinku tym wykonano wówczas nową linię tramwajową nr 12, która użytkowana była do 31 XII 2008 r. Wzniesiono wówczas nowe bloki mieszkaniowe. W części od strony Chorzowa Starego zabudowana starą strukturą kamienic czynszowych. Kościuszko Tadeusz – (4 II 1746 Mereczowszczyzna na Białorusi w obwodzie brzeskim – 15 X 1817 Solurze w północno – zachodniej Szwajcarii) – generał, Najwyższy Naczelnik Sił Zbrojnych Narodowych w powstaniu 1794 r., bohater narodowy polski i amerykański. W latach 1776 – 1783 uczestnik wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, twórca fortyfikacji Saratoga i West Point. Po powrocie do kraju był jednym z organizatorów wojsk polskich. W 1792 r. brał udział w wojnie z Rosją. Po upadku powstania narodowego więziony. Po zwolnieniu wyemigrował do Francji. Zmarł w Szwajcarii. Jego ciało zostało sprowadzone 93 do Polski i złożone na Wawelu w Krakowie. W sprawie chłopskiej wydał uniwersały regulacje ich sprawy. Warto zobaczyć: Szyb „Prezydent” - nie tak dawno wjeżdżając do Chorzowa od strony Katowic nad miastem górowały cztery ogromne kominy Huty Kościuszko. Dzisiaj ich nie ma, zostały wyburzone. Tak jak nie ma już w Chorzowie kopalń węgla kamiennego, których tradycja wydobywcza sięga roku 1791. Wtedy to z inicjatywy hrabiego Fryderyka Wilhelma von Redena powstała kopalnia o nazwie „Prinz Carl zu Hessen” przemianowana w 1800 roku na „Königsgrube”, czyli kopalnia Król. Szybki rozwój kopalni doprowadził do jej podziału i utworzenia czterech pól wydobywczych: przy dzisiejszej ul. Lompy pole zachodnie z 1860 roku pod nazwą św. Barbara, pole wschodnie z 1864 r. przy ul. Kościuszki, pole południowe Król Piast w okolicy ul. Bałtyckiej z 1869 roku oraz pole północne w okolicy ul. Bytomskiej z 1898 roku o nazwie Wyzwolenie. Była to wówczas największa i najnowocześniejsza kopalnia na Górnym Śląsku. W latach trzydziestych ubiegłego wieku kopalnia ta podzielona została na dwie większe. Z pól wschodniego i południowego powstała kopalnia ”Prezydent Mościcki”, natomiast z pól północnego i zachodniego „Barbara Wyzwolenie”. W 1870 roku uruchomiono na terenie Chorzowa jeszcze jedną kopalnię o nazwie „Gräffin Laura”, która od 1936 roku nosiła nazwę „Chorzów”. W roku 1970 nastąpiło połączenie kopalni „Barbara Wyzwolenie” i „Chorzów” tworząc jedną kopalnię o nazwie „Barbara-Chorzów” a kopalnia „Prezydent” włączona została do struktur kopalni „Polska” w Świętochłowicach. Kopalnia „Barbara - Chorzów” swą eksploatację zakończyła w 1993 roku a „Prezydent” w 1995 roku. Wraz z zamknięciem kopalń, zlikwidowaniem części huty Kościuszko i radykalnym zmniejszeniem jej produkcji zmienił się charakter Chorzowa. Nie jest to już miasto przemysłowe, ale o tym dawnym charakterze przypomina nam między innymi istniejąca do dzisiaj wieża szybu „Prezydent” stojąca samotnie na terenach pokopalnianych nieopodal ulicy Kościuszki i stanowi ona najcenniejszy zabytek poprzemysłowy naszego miasta. Wieża wybudowana została w latach 1929 - 1933 przez największą wówczas w Polsce spółkę węglową o kapitale polsko-francuskim „Skarboferm”, która w latach 1922 - 1939 eksploatowała należące do państwa polskiego kopalnie węgla kamiennego na Górnym Śląsku. Jest to wieża o rzadko spotykanej konstrukcji żelbetowej zaprojektowana przez katowickiego inżyniera Ryszarda Heilemana w stylu modernizmu i funkcjonalizmu. Zespół nieistniejących a zlikwidowanych w 1996 roku obiektów szybu „Prezydent” stanowiły przede wszystkim budynek maszyny wyciągowej z silnikiem elektrycznym o mocy 850/2100 kW oraz budynek sortowni, w którym za pomocą specjalnego systemu przenośników, sit i rusztów węgiel był sortowany na siedem rodzajów w zależności od grubości jego ziaren. Tak przygotowany surowiec wsadzany był do specjalnego naczynia tzw. skipu o pojemności 10 ton, którym w ciągu godziny można było wydobyć 500 - 530 ton węgla. W skład całego zespołu wchodziła również istniejąca do dziś wysoka na 42,5 m nadszybowa wieża wyciągowa. Posiada ona dwa ustawione równolegle obok siebie koła linowe o średnicy 5,5 metra. Pierwotnie szyb ten nosił imię „Wielki Jacek”, od 1937 roku „Prezydent” na cześć prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej prof. Ignacego Mościckiego, który w latach 1922 - 1926 kierował Państwową Fabryką Związków Azotowych w Chorzowie. Wówczas też cała kopalnia nosiła imię „Prezydent Mościcki. Działalność eksploatacyjna tego pola górniczego zakończona została w 1993 r. Wówczas część budynków pokopalnianych rozebrano włącznie z maszyną podszybia. Pozostałe najstarsze budynki kopalni wchodzą w skład dzisiejszego kompleksu „Sztygarka” (Patrz ul. P. Skargi). Szyb „Prezydent”, jak i cały teren podszybia o powierzchni ok. 3,65 ha przeszedł gruntowną rewitalizację stając się plenerową sceną różnorakich miejskich 94 imprez. Poza tym szyb jest podświetlony, a na jego szczycie zamontowana została platforma widokowa, na którą prowadzi 176 stalowych schodów. Zlokalizowana jest ona na wysokości 32 m i pomieścić może na 16 m2 jednorazowo ok. 20 osób. Szyb wpisany został na listę Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego. Szyb wpisany do rejestru zabytków woj. śląskiego.
