Sobieskiego Jana
Sobieskiego Jana – ulica w dzielnicy Chorzów Centrum (Śródmieście. Rozpoczyna się od ul. Wolności przecinając ul. Powstańców i ul. H. Dąbrowskiego dochodząc do Pl. J. Matejki. Jan III Sobieski – (17 VIII 1629 Olesko – 17 VI 1696 Warszawa) – hetman wielki koronny, (od 1668), król polski (od 1674), wybitny wódz, który w 1673 r. zwyciężył Turków pod Chocimiem, a w 1683 r. rozgromił wojska tureckie pod Wiedniem. Przez Turków nazywany Lwem Lechistanu, a przez chrześcijan Obrońcą Wiary. Tytuł ten przyznał mu w 1684 r. papież Innocenty XI. Był prawnukiem hetmana wielkiego koronnego Stanisława Żółkiewskiego. Wszechstronnie wykształcony humanista, poliglota znający kilka języków obcych, ale przede wszystkim wyćwiczony w wojskowości. Podróżując po Europie poznawał wybitnych dowódców i zapoznawał się ze sztuką wojskową, organizacją wojskowości i fortyfikacjami, co później wykorzystywał podczas licznych potyczek, bitew i wojen. W 1665 r. poślubił Marię Kazimierę de La Grange d`Arquien 174 zwaną pieszczotliwie przez króla Marysienką (1641 – 1716). Zasłynął również jako mecenas sztuki gromadząc m.in. dużą bibliotekę umieszczoną w wybudowanym przez siebie pałacu w Wilanowie, gdzie zwoził i umieszczał różne liczne europejskie dzieła sztuki. Był również fundatorem kościołów m.in. kościół kapucynów Przemienienia Pańskiego w Warszawie. Warto zobaczyć: Kamienica przy nr 8 – siedziba Miejskiej Biblioteki Publicznej to budynek wzniesiony w 1900 r. wg projektu berlińskiego architekta Wilhelma Haupta w stylu eklektycznym z elementami neogotyckimi. W 1901 r. w budynku tym otwarto Bank Ludowy, a później działał tu Deutsche Bank, ślady niemieckiej nazwy banku przy słonecznej pogodzie widoczne są na czarnych granitowych płytach elewacyjnych parteru. W budynku zachowała się częściowo pierwotna stolarka drzwiowa. Willa przy nr 13 – to dawna willa parkowa (Park Willa) ponieważ wzniesiona została w obrębie Parku Hutniczego. Willa wraz z założeniem ogrodowym wzniesiona została w 1901 r., jako willa dyrektora huty Królewskiej. Jest to dwukondygnacyjny budynek wzniesiony w tradycyjnej technice z cegły licówki w stylu neogotyckim z elementami secesyjnymi, nakryta dachem z dachówki ceramicznej. Do budynku prowadzą schody z dostawianą do ściany metalową altanką i głównym wejściem prowadzącym nas do bogato zdobionego holu. Na parterze znajdował się pokój-gabinet dyrektora, jadalnia z metalową oszkloną werandą stanowiącą tzw. ogród zimowy, przez którą wychodziło się na ogród. Dalej była klatka schodowa szczególnie dekorowana z misternie kutą balustradą a w oknach półpiętra znajdowały się witraże. W obrębie klatki schodowej na półpiętrze znajdowały się w okrągłej wieżyczce ubikacje. Ponadto na parterze znajdowała się kuchnia ze spiżarnią, pokój służącej i garderoba. Pozostałe pomieszczenia mieszkalne znajdowały się na pierwszym piętrze. Do pomieszczeń gospodarczych parteru i piwnicy prowadziło osobne wejście zlokalizowane od strony północnej budynku. Po wojnie w budynku funkcjonowało zakładowe przedszkole Huty „Kościuszko” a obecnie działa tu Przedszkole nr 13. Budynek wpisany jest w rejestr zabytków województwa śląskiego. Kamienica mieszczańska przy nr 14 – wzniesiona w 1904 r. wg projektu Paula Uebereitera z Królewskiej Huty jako dom własny, w stylu secesji. Warto w niej zobaczyć wyjątkową polichromię znajdującą się na ścianach bocznych wąskiego przejścia klatki schodowej. Jest ona jedyną zachowaną tego typu polichromią w naszym mieście. Malowidła nawiązują do antycznych scen rodzajowych. Wykonane jest w technice malarstwa olejnego na tynku, gdzie na szkliwionej glazurze znajdują się dwie sceny miłosnych umizgiwan pary kochanków. Pierwsza scena przedstawia młodą dziewczynę stojącą w ogrodzie przy niewielkim murku, zza którego nachyla się młody mężczyzna ujmujący delikatnie dziewczynę szepcąc jej zapewne do ucha miłosne wyznania. Natomiast druga scena przedstawia siedzącego na ławeczce młodego mężczyznę malującego grecką amforę i stojącą obok niego młodą dziewczynę, która przygląda się jego pracy. Dodatkowo malowidła zdobią widoczne w bocznych polach wazony wypełnione bukietami róż. Sceny te można interpretować jako alegorie sztuki, poezji i malarstwa lub alegorie miłości i sztuki. Kamienica przy nr 20 – wzniesiona w 1903 r. w stylu secesyjnym wg projektu mistrza murarskiego Franza Jaunicha. W latach 70. ubiegłego wieku budynek nadbudowano o dodatkowe piąte piętro, co nieco oszpeciło kamienicę. Dekoracja elewacji budynku stanowi ciekawy przykład bogatej i symbolicznej dekoracji secesyjnej. Brama wejściowa do kamienicy, w której znajduje się wejście na klatkę schodową dekorowana została malowidłami ściennymi. Okna kamienicy ozdobiono dekoracyjnymi opaskami z motywami roślinnymi, kwiatowymi i geometrycznymi. Po pracach konserwatorsko – modernizacyjnych zabytkowej elewacji budynku, prace te zostały nagrodzone tytułem „Modernizacja 175 Roku 2007” przyznawanym w XII edycji Ogólnopolskiego Konkursu Modernizacja Roku.
